Τα πιο σημαντικά βιβλία του μέλλοντος...

τουλάχιστον σύμφωνα με τους αμερικανούς, που μου έχουν αποστείλει ένα ebook με τίτλο BEA BUZZ BOOKS (το BEA σημαίνει Book Expo America, που είναι η μεγαλύτερη έκθεση βιβλίου στη χώρα), με αποσπάσματα από 33 βιβλία που θα κυκλοφορήσουν στις ΗΠΑ από τις 31 Ιουλίου μέχρι τις 8 Ιανουαρίου. Σαν μανούλες που είναι στο μάρκετινγκ μού δίνουν επίσης την ευκαιρία να διαβάσω τουλάχιστον δυο μήνες πριν από την κυκλοφορία τους τους περισσότερους από τους τίτλους που ακολουθούν:

Peter Heller - THE DOG STARS. 7 Αυγούστου.
Matthew Dicks - MEMOIRS OF AN IMAGINARY FRIEND. 21 Αυγούστου.
Hanna Pylvainen - WE SINNERS. 21 Αυγούστου.
M.L. Stedman - THE LIGHT BETWEEN OCEANS. 31 Ιουλίου.
Sarah Maas - THRONE OF GLASS. 7 Αυγούστου.
David Levithan - EVERY DAY. 28 Αυγούστου
Junot Díaz - THIS IS HOW YOU LOSE HER. 11 Σεπτεμβρίου.
Shani Boianjiu - THE PEOPLE OF FOREVER ARE NOT AFRAID. 11 Σεπτεμβρίου.
Amanda Coplin - THE ORCHARDIST. 1 Σεπτεμβρίου.
Jasper Fforde - THE LAST DRAGONSLAYER. 4 Σεπτεμβρίου.
Jessica Khoury - ORIGIN. 4 Σεπτεμβρίου.
Kevin Powers - THE YELLOW BIRDS. 11 Σεπτεμβρίου.
Lawrence Norfolk - JOHN SATURNALL'S FEAST. 4 Σεπτεμβρίου.
Lance Weller - WILDERNESS. 4 Σεπτεμβρίου.
J.R. Moehringer - SUTTON. 25 Σεπτεμβρίου.
Dennis Lehane - LIVE BY NIGHT. 2 Οκτωβρίου.
Eric Devine - TAP OUT. 11 Σεπτεμβρίου.
Jenny Han and Siobhan Vivian - BURN FOR BURN. 12 Σεπτεμβρίου.
Libba Bray - THE DIVINERS. 18 Σεπτεμβρίου.
Ned Vizzini - THE OTHER NORMALS. 25 Σεπτεμβρίου.
James Meek - THE HEART BROKE IN. 2 Οκτωβρίου.
Mark Helprin - IN SUNLIGHT AND IN SHADOW. 2 Οκτωβρίου.
Scott Hutchins - A WORKING THEORY OF LOVE. 2 Οκτωβρίου.
Rhoda Janzen - DOES THIS CHURCH MAKE ME LOOK FAT? 2 Οκτωβρίου.
Teresa Rhyne - THE DOG LIVED. 1 Οκτωβρίου.
Bee Wilson - CONSIDER THE FORK. 2 Οκτωβρίου.
Neil Young - WAGING HEAVY PEACE. 2 Οκτωβρίου. Η αυτοβιογραφία του μεγάλου…
Iris Anthony - RUINS OF LACE. 1 Οκτωβρίου.
Diana Athill - MAKE BELIEVE. 5 Οκτωβρίου.
Janet Gurtler - WHO I KISSED. 1 Οκτωβρίου.
Barbara Kingsolver - FLIGHT BEHAVIOR. 1 Νοεμβρίου.
Bill Roorbach - LIFE AMONG GIANTS. 13 Νοεμβρίου.
John Kenney - TRUTH IN ADVERTISING. 8 Ιανουαρίου 2013.

Από το ίδιο ηλεκτρονικό βιβλίο μαθαίνω ότι εντός του φθινοπώρου θα κυκλοφορήσουν και οι ακόλουθοι τίτλοι:

Michael Chabon - Telegraph Avenue. 11 Σεπτεμβρίου.
Zadie Smith - NW. 11 Σεπτεμβρίου.
Tom Wolfe - Back to Blood. 23 Οκτωβρίου.
Ian McEwan - Sweet Tooth. 23 Νοεμβρίου.
T.C. Boyle - San Miguel. Σεπτέμβριο.
Howard Jacobson - Zoo Time. Οκτώβριο.
Alice Munro - Dear Life. Οκτώβριο.
Michael Ennis - The Malice of Fortune. Ένα θρίλερ με πρωταγωνιστές τους Λεονάρντο ντα Βίντσι και Νικόλο Μακιαβέλλι. Οκτώβριο.
James Patterson & Michael Ledwidge - Zoo. 3 Σεπτεμβρίου.
John Grisham - The Racketeer. 23 Οκτωβρίου.
Lee Child - A Wanted Man. 25 Σεπτεμβρίου.
Michael Connelly - The Black Box. 25 Νοεμβρίου. Για να διαβάσετε ένα εκτενές απόσπασμα, στα αγγλικά φυσικά, πατείστε εδώ...
Jo Nesbo - Phantom. Σεπτέμβριο. Μπορείτε αν θέλετε να προμηθευτείτε τη βρετανική έκδοση από τώρα, πατώντας εδώ.
Lene Kaaberbol & Agnete Friis - Invisible Murder. Οκτώβριο.
James M. Cain - The Cocktail Waitress. Σεπτέμβριο. Ένα "χαμένο" χειρόγραφο του κλασικού συγγραφέα χαρντ μπόιλντ αναγνωσμάτων.
J.K. Rowling - The Casual Vacancy. 27 Σεπτεμβρίου. Η επιστροφή της μαμάς του Χάρι Πότερ μ' ένα διαφορετικό ανάγνωσμα.
D.T. Max - Every Love Story Is a Ghost Story. 30 Οκτωβρίου. Μια βιογραφία του συγγραφέα David Foster Wallace.

Τα ακόλουθα τρία βιβλία είναι αυτοβιογραφίες:

Salman Rushdie - Joseph Anton. Σεπτέμβριο.
Chinua Achebe - There Was a Country. Οκτώβριο.
Arnold Schwarzenegger - Total Recall. Οκτώβριο.

Τέλος, τον Οκτώβριο κυκλοφορεί ο πρώτος τόμος μιας τετραλογίας από το γνωστό συγγραφέα Lemony Snicket με τίτλο Who Could That Be At This Hour.

Βιβλιο-νέα

Μια μεγάλη γεύση από Χόλλυγουντ ή μάλλον από αμερικανική τηλεόραση θα έχουν σήμερα τα νέα μας.

Κάνουμε την αρχή με την τριλογία των βιβλίων του Τόμας Χάρρις με βασικό ήρωα τον Χάνιμπαλ Λέκτερ, τα οποία έχουν γίνει και ταινίες με πρωταγωνιστή τον Άντονι Χόπκινς. Τώρα, όπως μαθαίνουμε, το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CBS, ετοιμάζεται να τα μεταφέρει στη μικρή οθόνη, υπό τη μορφή σειράς. Έχουν ήδη παραγγελθεί τα πρώτα δεκατρία επεισόδια, αλλά τα ονόματα των πρωταγωνιστών δεν έχουν ακόμη διαρρεύσει. Ποιος θα παίξει τον Χάνιμπαλ; Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα. Πάντως η συγκεκριμένη σειρά θα είχε, πιστεύω, καλύτερη τύχη, αν γυριζόταν από το HBO.

Συνεχίζοντας με τα τηλεοπτικά. Είχα αναφερθεί πρόσφατα στην πρόθεση των αμερικανών παραγωγών να ασχοληθούν με τον Σέρλοκ Χολμς, μετά την τεράστια επιτυχία της πρόσφατης παραγωγής του BBC. Οι αμερικανοί φοβούμενοι νομικά μέτρα εκ μέρους των βρετανών, αποφάσισαν να κάνουν μια κάπως πιο ελεύθερη μεταφορά των ιστοριών. Κάπως έτσι μας προέκυψε η... Δρ. Γουάτσον, την οποία σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες θα ενσαρκώσει η -Άγγελος του Τσάρλι- Λούσι Λιου. Έτσι τρελαίνεσαι, που λέει και το τραγούδι.

Παραμένουμε στον κόσμο της σώου μπιζ. Η Αντζελίνα Τζολί θα γράψει τον πρόλογο στη βιογραφία του πρώην συζύγου της Μπίλι Μπομπ Θόρντον, που θα φέρει τον τίτλο The Billy Bob Tapes: A Cave Full of Ghosts. Ο Μπραντ Πιτ μάλλον δεν έχει αντίρρηση.

Βιογραφία, ή μάλλον κάποια βιογραφικά κείμενα για τον θρυλικό τραγουδιστή των Νιρβάνα Κερτ Κομπέιν, ετοιμάζεται να εκδώσει ο κιθαρίστας Έρικ Έρλαντσον, χωρίς τη συγκατάθεση της χήρας του τραγουδιστή, Κόρτνεϊ Λαβ, με την οποία διατηρεί μια σχέση αγάπης και μίσους. Το βιβλίο θα περιλαμβάνει, σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο πεζά όσο και ποιητικά κείμενα, τα οποία θα είναι χωρισμένα σε 52 κεφάλαια και θα μιλούν για το ροκ 'ν' ρολ, την κατάχρηση ναρκωτικών και τον θάνατο του Κομπέιν.

Η συγγραφέας του Χάρι Πόττερ, Τζ. Κ. Ρόουλινγκ έχει γράψει το πρώτο της βιβλίο για ενήλικες το οποίο θα κυκλοφορήσει τους επόμενους μήνες. Ως συνήθως η μηχανή των δημοσίων σχέσεων πήρε μπρος και έτσι ενώ άφησε να διαρρεύσει η είδηση, όλες οι λεπτομέρειες για το βιβλίο παραμένουν κρυφές. Ωστόσο όλα δείχνουν ότι πρόκειται για αστυνομικό μυθιστόρημα, αφού ο άνθρωπος που κλήθηκε να κάνει την επιμέλειά του είναι κάποιος που συνεργάζεται με τους πιο σημαντικούς συγγραφείς βιβλίων θρίλερ στη Βρετανία. Στο μεταξύ, με την ευκαιρία η Ρόουλινγκ, είπε ν' αλλάξει και εκδοτικό οίκο, αφού φυσικά πρώτα πληρώθηκε το βάρος της σε χρυσάφι. Έτσι, μετά την κλωτσιά στον κώλο, που έριξε πέρυσι στον ατζέντη που κατάφερε να της βρει εκδότη, τώρα ξεφορτώθηκε και τον εκδότη τον ίδιο, που την έκανε πλούσια. Αυτό πάει να πει εκτίμηση...

Βιβλιο-νέα

Ο σύντροφος Φιδέλ Κάστρο έκανε πρόσφατα μία από τις όλο και πιο σπάνιες δημόσιες εμφανίσεις του στην Αβάνα, θέλοντας να προβάλει το καινούριο του βιβλίο, μια αυτοβιογραφία. Ως συνήθως, και παρά τα γηρατειά, χάρισε ένα εξάωρο... ρεσιτάλ στο κοινό. Το δίτομο έργο, μήκους χιλίων σχεδόν σελίδων, καταγράφει τη ζωή του από την παιδική του ηλικία μέχρι και τον Δεκέμβριο του 1958, παραμονές δηλαδή του θριάμβου της επανάστασης. Με δεδομένα τα πιο πάνω, μάλλον έχουμε να περιμένουμε περισσότερα από αυτόν τον ζωντανό, πλην ξεπερασμένο απ' τους καιρούς, θρύλο.

Το Goodreads, η καλή ιστοσελίδα για του κόσμου τα βιβλία, τα έσπασε με την Άμαζον. Κι αυτό επειδή, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του, αν και τα δεδομένα που παρέχει η τελευταία είναι δωρεάν, έρχονται με πολλούς περιορισμούς, γεγονός που δεν εξυπηρετεί τους διακηρυγμένους σκοπούς της σελίδας. Στο μεταξύ, με δεδομένο το πιο πάνω κάποιοι καλοί φίλοι του ελληνικού βιβλίου προσπαθούν να μεταφέρουν τα υπάρχοντα δεδομένα της Άμαζον στο Goodreads. Αν είστε μέλη ρίξτε μια ματιά σ' αυτό το σύνδεσμο. Αν όχι καλό θα ήταν να γραφτείτε, αφού πρόκειται για μια εξαιρετικά... ζωντανή κοινότητα, που αγαπά πολύ αυτό που κάνει.

Game Change. Αυτός είναι ο τίτλος ενός βιβλίου από τους John Heilemann και Mark Halperin, το οποίο έχει να κάνει με τη Σάρα Πέιλιν, το φρούτο των Ρεπουπλικάνων, που μπορούσε να δει τη Ρωσία από το παράθυρό της. Το βιβλίο αυτό λοιπόν έχει γίνει ταινία από το HBO, η οποία θα προβληθεί τον Μάρτιο.

Ένα άλλο αμερικανικό κανάλι, στο μεταξύ, το NBC, ανακοίνωσε ότι εισέρχεται στον κόσμο του ηλεκτρονικού βιβλίου. Σύμφωνα με τους ιθύνοντες της πρωτοβουλίας η επιτυχία είναι εγγυημένη, αφού οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν στη δημιουργία διαδραστικών βιβλίων, που θα συνδυάζουν δηλαδή κείμενα και βίντεο.

Νέες ανακαλύψεις της βδομάδας: Δύο σελίδες για τους φίλους της ξένης λογοτεχνίας:  Bookforum και Book Riot.

Ανακοινώθηκαν οι μικρές λίστες των βραβείων Costa

Ανακοινώθηκαν χθες το βράδυ οι μικρές λίστες των λογοτεχνικών βραβείων Costa. Υποψήφια είναι είκοσι βιβλία σε πέντε κατηγορίες. Ο νικητής της κάθε κατηγορίας θα ανακοινωθεί στις 4 Ιανουαρίου ενώ το καλύτερο βιβλίο της χρονιάς θα "αποκαλυφθεί" στις 24 του ίδιου μήνα. Τα υποψήφια βιβλία ανά κατηγορία είναι:

Μυθιστόρημα


The Sense of an Ending - Julian Barnes
A Summer of Drowning - John Burnside
Pure - Andrew Miller
My Darling I Wanted to Tell You - Louisa Young

Πρώτο μυθιστόρημα από συγγραφέα

City of Bohane - Kevin Barry
The Last Hundred Days - Patrick McGuinness
Tiny Sunbirds Far Away - Christie Watson
Pao - Kerry Young

Βιογραφία

Thin Paths: Journeys In and Around an Italian Mountain Village - Julia Blackburn
Henry’s Demons: Living with Schizophrenia - A Father and Son’s Story - Patrick and Henry Cockburn
Now All Roads Lead to France: The Last Years of Edward Thomas - Matthew Hollis
Charles Dickens: A Life - Claire Tomalin

Ποίηση

The Bees - Carol Ann Duffy
Night - David Harsent
Fiere - Jackie Kay
November - Sean O’Brien

Παιδικό Βιβλίο

Flip - Martyn Bedford
The Unforgotten Coat - Frank Cottrell Boyce
Small Change for Stuart - Lissa Evans
Blood Red Road - Moira Young

Tim Riley – Lennon

Αγορά από το Book Depository

Ο Τζον Λένον είναι μια από τις μουσικές εμμονές μου. Ακούω τα τραγούδια του από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου ν’ ακούει μουσική και πάντα θεωρούσα ότι ήταν ένας άνθρωπος που στη διάρκεια της ζωής του δεν έκανε τίποτ’ άλλο από το να προσπαθεί ν’ ανακαλύψει τον προορισμό του. Κατά πόσο αυτός ο προορισμός ήταν το να αλλάξει τον κόσμο με τη μουσική του, το να γίνει ο κύριος εκφραστής του ειρηνιστικού κινήματος ή απλά ένας σπιτονοικοκύρης, δεν μπορούσα με σιγουριά να πω – τουλάχιστον μέχρι τώρα.
     Το ανά χείρας βιβλίο, η νέα του βιογραφία του από τον Τομ Ράιλι που κυκλοφορεί σήμερα στην Αμερική, μου δίνει πολλές απαντήσεις. Σύμφωνα μ’ αυτό ο Λένον ήταν και ήθελε όλα τα πιο πάνω και ακόμη περισσότερα. Πιο πολύ όμως ήταν μια βασανισμένη ψυχή, που ποτέ δεν μπόρεσε να ξεπεράσει τα τραύματα από την παιδική του ηλικία: την εγκατάλειψη από τη μητέρα του, τις μακροχρόνιες απουσίες του ναυτικού πατέρα του, την καταπίεση της θείας Μίμι που τον μεγάλωσε. Αν δεν ερχόταν η μουσική για να τον σώσει από τον εαυτό του, μάλλον θα κατέληγε πολύ νωρίς είτε στη φυλακή είτε στο χώμα αφού, όπως θα έλεγαν και οι αγγλοσάξονες: «Ήταν σαν ένα ατύχημα που περίμενε να συμβεί».
     Ο συγγραφέας δίνει μεγάλο βάρος στα χρόνια που προηγήθηκαν της μεγάλης του φήμης. Τότε που περιφερόταν από το ένα σπίτι στο άλλο, που δεν είχε καμία σταθερά, που ο δρόμος, η μουσική και οι τέχνες ήταν η επισφαλής επικράτειά του. «Ξόδεψε τη ζωή του ψάχνοντας για πατρικά πρότυπα και θρηνώντας για τη μητέρα του», διαβάζουμε. Και όντως αυτό έκανε. Ο Λένον φαίνονταν να προσπαθεί απεγνωσμένα να πιαστεί από κάπου: «Ο πιο οδυνηρός πόνος είναι το να νιώθεις ανεπιθύμητος». Η μητέρα του Τζούντι ήταν μια φευγάτη γυναίκα, με μια άστατη ζωή, που ωστόσο του μετέδωσε τον ιό της μουσικής. Ο πατέρας του Άλφι ήταν κάποιος που έκανε μεγάλα σχέδια που ποτέ δεν θα πετύχαιναν, που έδινε υποσχέσεις που δεν μπορούσε να κρατήσει. Ανάμεσά τους βρισκόταν η Μιμί – η γυναίκα που τον υιοθέτησε με το έτσι θέλω, παρέχοντάς του στέγη και κάποιου είδους ασφάλεια, προσπαθώντας την ίδια ώρα να κόψει τα φτερά του.
     Ο Λένον της εφηβείας είναι ένας νέος οργισμένος και πλακατζής, πανέξυπνος και ανήσυχος. Ακούει μουσικές, φτιάχνει σκιτσάκια και γράφει στίχους, πηγαίνει στο σχολείο και κοροϊδεύει τους δασκάλους. Κάποιες από τις πλάκες του είναι πραγματικά ξεκαρδιστικές. Ωστόσο ό,τι και να κάνει παραμένει βαθιά λυπημένος. Νιώθει ότι κάτι του λείπει. Όταν αρχίζει να παίζει μουσική αυτό το κενό κάπως συμπληρώνεται, αλλά όχι πλήρως – ποτέ πλήρως. Τελικά είναι οι φιλίες που τον σώζουν. Πρώτα απ’ όλα με τον Στιούαρτ Σάτκλιφ. Και μετά με τον Μακάρτνι. Και η πατρική ίσως φιγούρα του Έπσταϊν. Με τον πρώτο τους ενώνει η φιλία χρόνων και η τέχνη (λιγότερο η μουσική), στον δεύτερο βρήκε το άλλο του (μουσικό) μισό, ο τρίτος τον πίστεψε, τους πίστεψε, κι έτσι από μια μπάντα που συνήθιζε να παίζει ροκ ν’ ρολ στις κακόφημες συνοικίες του Αμβούργου γεννήθηκαν οι Μπιτλς, το συγκρότημα που παρέσυρε τα πάντα στο πέρασμά του.
     Παρόλη την επιτυχία όμως, εκείνος δεν ένιωσε ποτέ απόλυτα ικανοποιημένος. Τα λεφτά, η φήμη, τα ναρκωτικά, οι γυναίκες, ούτε ακόμη και η γέννηση του γιου του Τζούλιαν, δεν στάθηκαν ικανά να χαρίσουν γαλήνη στην ψυχή του μεγάλου αυτού ανήσυχου, του αλαζόνα και ταπεινού. (Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι πάντα θεωρούσε τους άλλους μουσικούς καλύτερους από τον ίδιο. Όλοι όσοι γνώριζε έπιναν νερό στο όνομά του, κι εκείνος τους έλεγε ειλικρινά πόσο τους θαύμαζε, κι ας ήταν εκείνοι που ξεσήκωσαν όλες τις μουσικές και τα κόλπα του).
     Ο Πολ ήταν το ρυάκι μέσα στο συγκρότημα (το μέλος, όπως λέει ο συγγραφέας, για τις μαμάδες και τις γιαγιάδες), ο Τζον ήταν ο ορμητικός χείμαρρος μετά την καταιγίδα, την οποία συνήθως εκείνος ο ίδιος προκαλούσε. Η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη, το τέλος προδιαγεγραμμένο. Τα τελευταία χρόνια που ξόδεψε με τους Μπιτλς ο Τζον έμοιαζε να προσπαθεί απεγνωσμένα να βρει τον εαυτό του – τον ροκ εαυτό του – δεν είναι τυχαίο το γεγονός άλλωστε ότι όταν άκουσε για πρώτη φορά τους Στόουνς να παίζουν είπε: «Είμαι στο λάθος συγκρότημα». Αντί να βρει τον εαυτό του όμως βρήκε τη Γιόκο και μ’ αυτήν ανακάλυψε ένα νέο εαυτό, κι έτσι άρχισε να εκφράζεται με πολλούς άλλους και διαφορετικούς τρόπους – γυρίζοντας πειραματικές ταινίες, δημιουργώντας χάπενινγκς, βάζοντάς τα με τους τρανούς αυτού του κόσμου, εξαπολύοντας ατάκες και γράφοντας κάποια τραγούδια που θα άφηναν εποχή. Προτού φτάσει και πάλι σε αδιέξοδο. Προτού τον ξαποστείλει ο Όνο, λόγω της απιστίας του, για να ζήσει το χαμένο Σαββατοκύριακό του, όπως έμεινε γνωστό στην ιστορία. Προτού επιστρέψει σ’ αυτήν κι αποκτήσει μαζί της τον Σον, το παιδί που του έλειπε, αυτό που θα τον έκανε να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και να γίνει ένας φαινομενικά ευτυχισμένος σπιτονοικοκύρης. Προτού ακούσει ξανά το κάλεσμα της μούσας.
     Το βιβλίο αυτό είναι τόσο καλογραμμένο που διαβάζεται σχεδόν σαν μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας καταφέρνει με μαστοριά περισσή ν’ αναβιώσει μια ολόκληρη εποχή, ενώ οι περιγραφές των τραγουδιών των Μπιτλς, αλλά και των προσωπικών δημιουργιών του Λένον, πολλές φορές μοιάζουν σχεδόν ποιητικές. Ο Ράιλι κατέχει πολύ καλά το θέμα του, καταλαβαίνει πολύ καλά τον ήρωά του. Τον καταλαβαίνει, αλλά δεν του χαρίζεται. Μας δίνει μια πανοραμική εικόνα του χαρακτήρα του, της σύγχυσης που επικρατούσε μόνιμα μέσα του – του Τζον του επαναστάτη, του Τζον του χιουμορίστα, του παιδιού και του πατέρα, του μουσικού και του ηθοποιού, του αγαπησιάρη και του καθάρματος. Καθώς διάβαζα αυτή τη βιογραφία γεννήθηκε μέσα μου η επιθυμία να επιστρέψω σε όλα τα παλιά αγαπημένα τραγούδια, να δω τις ταινίες και τα ντοκιμαντέρ που καταγράφουν τα έργα και τις ημέρες του. Και να καθίσω να διαβάσω μαζί του (έκπληξη, έκπληξη) δύο από τα αγαπημένα του βιβλία: Τον «Τελευταίο πειρασμό» και την «Αναφορά στον Γκρέκο» του Νίκου Καζαντζάκη.
     Είναι αυτή η καλύτερη βιογραφία του Λένον; Θα έλεγα ναι. Ή τουλάχιστον η καλύτερη από τις άλλες τρεις που έχω διαβάσει. Συστήνεται ανεπιφύλακτα σε όλους τους φίλους του, αλλά και σε κάθε φίλο της ροκ, κυρίως, μουσικής.

Σώτη Τριανταφύλλου – Ο χρόνος πάλι

Επινοημένη αυτοβιογραφία; Ίσως, ίσως και όχι. Ωστόσο κάτι μού λέει ότι η Σώτη Τριανταφύλλου άδραξε με χαρά την ευκαιρία να γράψει αυτό το βιβλίο, το κείμενο του οποίου άλλοτε κυλά σα ρυάκι και άλλοτε σαν ποτάμι ορμητικό, που σε πολλά σημεία μοιάζει εξομολογητικό και σε άλλα κρυπτικό. Κάποτε είχα γράψει ότι το «Εργοστάσιο των μολυβιών» μοιάζει σαν «βιβλίο δρόμου στην ιστορία». Το «Ο χρόνος πάλι» μοιάζει ακριβώς το ίδιο, αν εξαιρέσουμε τα ένθετα διηγήματα και κάποιες αναλύσεις, το μόνο που εδώ μιλάμε για μια ιστορία βιωμένη προσωπικά από τη συγγραφέα. Μια μέρα χρειάστηκα όλη κι όλη για να το διαβάσω, μία ακόμη θα χρειαστώ για να το διαβάσω ξανά. Γιατί ναι, θα το ξαναδιαβάσω στα σίγουρα, αφού περισσότερο με μυθιστόρημα μοιάζει παρά με βιογραφία, μ’ ένα μυθιστόρημα γραμμένο άμεσα, στο πρώτο πρόσωπο, το οποίο δεν ακολουθεί μια γραμμική πορεία αλλά «σκορπίζεται» σε διαφορετικά μονοπάτια, που μας ταξιδεύει στους τόπους και τους ανθρώπους, που μας μιλά για μια ζωή που κτίστηκε με βάση τα δικά της θέλω και πρέπει, για μια ψυχή που ακολούθησε τη δική της ξεχωριστή διαδρομή.
Διασχίζοντας τις σελίδες αυτού του τόμου συναντούμε και πάλι κάποια πρόσωπα που πρωτογνωρίσαμε στα μυθιστορήματα και τα διηγήματα της συγγραφέως, μαθαίνουμε για τις πηγές της έμπνευσής της, παρατηρούμε όλα εκείνα τα μικρά και μεγάλα, σημαντικά και ασήμαντα γεγονότα που διαμόρφωσαν τη γραφή και τον χαρακτήρα της. Και διαπιστώνουμε ότι ναι, όπως και στις μυθοπλασίες, έτσι και στη ζωή, το όνειρό της ήταν να γίνει κάποτε «εκστατικά ευτυχισμένη», μια φράση που επανέρχεται ξανά και ξανά στα κείμενά της.
Οι μουσικές, τα βιβλία, οι φίλοι οι αγαπημένοι, τα ταξίδια και λιγότερο οι σπουδές της, ήταν αυτά που τη διαμόρφωσαν, μοιάζει να μας λέει. Και δε χάνει και πάλι την ευκαιρία να τα χώσει στους «ιερούς και όσιους» θεσμούς της ελληνικής κοινωνίας, την πατρίδα δηλαδή, τη θρησκεία και την οικογένεια. Αλλά τα χώνει και στους πολιτικούς, ακόμη και στην καθαγιασμένη αριστερά, και στους κάθε λογής υποκριτές, που ξέχασαν το ποιοι ήτανε και ποιοι ήθελαν να γίνουν, που θυσίασαν τα πάντα στο βωμό μιας «θεσούλας» στο δημόσιο ή όπου αλλού.
Οι λέξεις της μοιάζουν να στάζουν οργή και θλίψη, τρυφερότητα και χαρά, αλλά και να μας περιγράφουν κατά κάποιο τρόπο τον ψυχισμό της. Τον ψυχισμό μιας συγγραφέως που μάλλον αν δεν έγραφε θ’ αρρωστούσε βαριά, που αν δεν ταξίδευε θα τρελαινόταν, που αν δεν είχε τους καλούς της φίλους θα χανόταν.
Οι λέξεις της. Οι πόλεις της. Η Αθήνα τότε και τώρα, το Παρισάκι, η Νέα Υόρκη και το Λος Άντζελες. Ένα παιδί των πόλεων, μια συγγραφέας των πλατιών οριζόντων.
Σ’ αυτό το βιβλίο έχουμε για πρώτη φορά μια ιστορία που διαδραματίζεται αποκλειστικά στο Παρίσι, σε μια από τις αγαπημένες της πόλεις, με τους μουντούς, τους άχρωμους πλην κουλτουριάδες κατοίκους της, αλλά και (όχι για πρώτη φορά φυσικά) μια μεγάλη αναφορά στην Αφρική, όπου μας ταξίδεψε πρόσφατα με ένα «ημερολόγιο», αλλά και το «Λίγο από το αίμα σου». Την Αφρική που τη σημάδεψε ψυχικά και σωματικά, που την ταλαιπώρησε και την ενέπνευσε.
Οι τόποι της. Οι άνθρωποί της.
«Ο χρόνος πάλι», θα μπορούσα να πω ότι για μένα είναι το βιβλίο με τις τσακισμένες σελίδες -σε τόσα πολλά σημεία στάθηκα, τόσα πολλά σημεία μουντζούρωσα- και θα μπορούσα να συνεχίσω να γράφω γι’ αυτό για πολύ ακόμη. Ωστόσο δε θα το κάνω. Θα βάλω μια τελεία εδώ, με την ελπίδα ότι τα ερωτήματα που γέννησε στο μυαλό μου θα απαντηθούν σε μια μελλοντική συνέντευξη. Έως τότε… enjoy!

Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη

Μοσχοβία Α. Κασκούρα: Η θηλυκή παραφωνία του Νίκου Καζαντζάκη

Μπορώ να πω ότι αυτό το βιβλίο ήταν μια μικρή έκπληξη για μένα. Κυκλοφόρησε λίγες μόνο μέρες μετά που άρχισα να ασχολούμαι με το κεφάλαιο Γαλάτεια. Τότε έψαχνα απεγνωσμένα να βρω στα παλαιοβιβλιοπωλεία της Αθήνας κάποια βιβλία της συγγραφέως, αφού εδώ στην Κύπρο στάθηκε αδύνατο να γίνει κάτι τέτοιο. Λέω ότι ήταν μια μικρή έκπληξη τόσο λόγω του συγχρονισμού, όσο και επειδή οι πηγές που είχα για τη συγγραφέα ως εκείνη την ώρα ήταν ελάχιστες. Μόνο μερικά σποραδικά κειμενάκια εδώ κι εκεί, το «Αμαρτωλό», όσο και τις πληροφορίες που μας δίνει στο βιβλίο της για το Νίκο Καζαντζάκη η Λιλή Ζωγράφου.

Η «Θηλυκή παραφωνία» με βοήθησε λοιπόν, να ρίξω μια πιο βαθιά ματιά στην ψυχή της Γαλάτειας, να την καταλάβω καλύτερα, να τη νιώσω καλύτερα. Είναι ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί τόσο σα δοκίμιο/ εργασία, όσο και σα μυθιστόρημα, αφού που και που η συγγραφέας αφήνει το κείμενό της ελεύθερο σ’ ένα κύμα φαντασίας.

Μας μιλά πολύ για τη σχέση της Γαλάτειας με το Νίκο Καζαντζάκη. Για το πόσο εκείνος τη θαύμαζε και την εκτιμούσε, προτού αρχίσει να βυθίζεται σιγά σιγά στα μεγαλόπνοα σχέδιά του: «Ένα από τα ερωτήματα του λευκώματος ήταν το εξής: Τι επιθυμείτε;» Και η απάντηση του Καζαντζάκη η ακόλουθη: «Την Γαλάτειαν και μιαν καλύβην». Εκείνη την εποχή «... η Γαλάτεια περνούσε το χρόνο της, πριν και μετά τη συγγραφική της δημιουργία, προκαλώντας το θαυμασμό και τις αντιπάθειες όλων. Φαινόμενο την αποκαλούσαν. Ένα φαινόμενο με ελεύθερες αντιλήψεις, αλλά και ισχυρές ηθικές παρορμήσεις».

Αυτό το φαινόμενο λοιπόν, της ελευθερίας και της άγριας ομορφιάς φαίνεται να αγάπησε ο Καζαντζάκης. Αυτή την «τολμηρή, που έβαζε παντελόνια και ντυνόταν αντρικά για ν’ ανταμώσει την αγάπη της».

Η συγγραφέας επικρίνει τον Καζαντζάκη: για τη δειλία του, για την αδυναμία του να ζήσει (να υπήρξε άραγε ποτέ νέος αυτός ο άνθρωπος; αναρωτιέται κάπου), για το ότι με τον τρόπο του ψαλίδισε τα φτερά και τα όνειρα της Γαλάτειας, για να την μετατρέψει σε μια «επαναστάτρια που θέλει και δεν μπορεί να επαναστατήσει». Του προσάπτει και την κατηγορία του υποκριτή, αφού κάτι τέτοιο προκύπτει ξεκάθαρα κι από τα λόγια της Γαλάτειας: «Με άφηνε επί ώρες μόνη με ανθρώπους, που το ’βλεπε, δεν μπορεί να μην το αντιλαμβανόταν, πως με πολιορκούσαν ερωτικά... με άφηνε επίτηδες, με την υστεροβουλία να δημιουργηθεί μεταξύ μας αισθηματικός δεσμός, που θα τον απάλλασε από τη δική μου παρουσία».

Η Γαλάτεια υπήρξε πραγματική πρωτοπόρος: μια γυναίκα ελεύθερη όσο καμιά άλλη, αντισυμβατική, συγγραφέας, ποιήτρια, αγωνίστρια. Αλλά πρωτοπόρος ακόμη και στη γλώσσα, αφού στα μέσα της δεκαετίας του 1910 «πήρε μέρος σ’ ένα διαγωνισμό συγγραφής αναγνωστικών βιβλίων για τα δημοτικά σχολεία. Το έργο ήταν γραμμένο στη δημοτική γλώσσα –κάτι που συνέβαινε για πρώτη φορά- και όχι μόνο εγκρίθηκε, αλλά βραβεύτηκε κιόλας! Εκείνη την εποχή, για πρώτη φορά από το 1910, ζούσαν με σχετική οικονομική άνεση». Δηλαδή, η Γαλάτεια συντηρούσε... τη μούσα της, το Νίκο! Γι’ αυτό και η συγγραφέας γράφει: «Σίγουρα η σχέση της με τον Καζαντζάκη στάθηκε μοιραία. Της έδωσε πολλά, ίσως να της πήρε περισσότερα». Εξάλλου, στα πρώτα χρόνια της κοινή τους ζωής, τουλάχιστον στο εξωτερικό, εκείνη ήταν πιο γνωστή από το Νίκο.

Η αισθηματική ζωή της Γαλάτειας απασχολεί πολύ τη συγγραφέα. Προσπαθεί να ξεδιαλύνει το κουβάρι του ερωτικού της κόσμου και περνά τις σχέσεις της μέσα από κόσκινο, που όμως δε φαίνεται να μας αφήνει να δούμε και πολλά. Ίσως και να ’ναι καλύτερα έτσι, αφού το μυστήριο είναι πιο ελκυστικό.

Θα μπορούσα να συνεχίσω με κάποια αποσπάσματα, αλλά δε θα το κάνω. Καλύτερα θα ήταν όσοι πραγματικά ενδιαφέρονται για τη Γαλάτεια να μελετήσουν ολόκληρο το κείμενο.

Η Μοσχοβία Κασκούρα φαίνεται να έχει μελετήσει πολύ σοβαρά το θέμα της και έχει γράψει ένα βιβλίο που διαβάζεται γρήγορα και ευχάριστα και φωτίζει πολλές πλευρές της ζωής και του έργου της Γαλάτειας Καζαντζάκη. Θα ήθελα να επισημάνω ότι στα σημεία που τη σκυτάλη της αφήγησης παίρνει η φαντασία το κείμενο γίνεται άκρως απολαυστικό. Ειδικά στο τελευταίο κεφάλαιο, που μάλλον δεν καλάρεσε σε κάποιους κριτικούς, αλλά εντάξει, αυτούς δεν πρέπει να τους παίρνει κανείς και πολύ στα σοβαρά.

Κλείνουμε την αναφορά μας μ’ ένα απόσπασμα όπου η συγγραφέας εκφράζει την άποψη της για το ποια στ’ αλήθεια υπήρξε η Γαλάτεια Καζαντζάκη: «Με τη δική της γραφή και γυναικεία παρουσία αντιπροσωπεύει έναν παράτολμο και ακραίο τύπο διανοούμενης που έθεσε την πένα στην υπηρεσία της πραγματικότητας της εποχής της».

ΚΑΡΛΟΣ ΚΑΣΤΑΝΕΝΤΑ: Η Ενεργός Πλευρά του Απείρου

Θα λέγαμε ότι εδώ έχουμε την αυτοβιογραφία του Καστανέντα. Ο διάσημος σαμάνος - που έγραψε αυτό το κείμενο λίγο πριν το θάνατό του - μας μιλά για τα γεγονότα που τον οδήγησαν στη γνωριμία του με τον δον Χουάν, για τις λίγο ή πολύ τραυματικές εμπειρίες του παρελθόντος που διαμόρφωσαν το χαρακτήρα του, για τα μεγάλα του λάθη, αλλά και για τη δίψα του για μάθηση.
Το βιβλίο αυτό διαβάζεται σαν ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα, που σε ορισμένα σημεία του προκαλεί μεγάλες ανατριχίλες. Ο δον Χουάν μιλάει νοητικά και κατά πρόσωπον στον Καστανέντα για τα μεγάλα ταξίδια του μυαλού, για τα πράγματα που ηλιθιωδώς πιστεύουμε ότι δεν υπάρχουν επειδή δεν τα βλέπουμε, για όλα εκείνα που μας κρατούν σκλαβωμένους μέσα στον φαύλο κύκλο που αποκαλούμε ζωή. Μερικές φορές η αφήγηση γίνεται συγκλονιστική καθώς ο συγγραφέας μας προσκαλεί σε άγνωστους κόσμους, μας μιλά για πράγματα που είναι αδύνατον να κατανοήσουμε.
“Ολόκληρη η ανθρωπότητα αντιδρά με τον ίδιο τρόπο. Ακούνε μονάχα ό,τι θέλουν ν’ ακούσουν”. “Σκέψου κάθε ανθρώπινο πλάσμα σε τούτη τη γη, και θα καταλάβεις, χωρίς αμφιβολία, πως όποιοι κι αν είναι αυτοί οι άνθρωποι ή ό,τι κι αν πιστεύουν για τον εαυτό τους, ό,τι κι αν κάνουν, το αποτέλεσμα των πράξεων τους είναι πάντα το ίδιο: παράλογες φιγούρες μπροστά σ’ έναν καθρέφτη”. “Καθένας μας, κάθε ανθρώπινο ον έχει δύο μυαλά. Το ένα είναι αποκλειστικά δικό μας και είναι σαν μια σιγανή, ξέθωρη φωνή που μας προτρέπει να επιδιώξουμε την τάξη, την αμεσότητα, το στόχο μας. Το άλλο είναι ένας ξένος καταπατητής. Μας γεννά συγκρούσεις, αυταρχικότητα, αμφιβολίες, απελπισία”.
Θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε με παραπομπές για πολύ, αλλά δε μας παίρνει ο χώρος. Έτσι, θα πούμε απλά ότι αυτό είναι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο που σίγουρα θα ικανοποιήσει τόσο τους γνώριμους με το έργο του Καστανέντα, όσο και όλους όσοι ασχολούνται με την εσωτερική αναζήτηση, αλλά, ακόμη και τους φίλους της λογοτεχνίας.
Από τα Νέα Σύνορα-Λιβάνη.

ΔΑΦΝΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ: Αντίο Αλεξάνδρεια

“Η Αλεξάνδρεια αιωρείται αχνά μέσα στις αναμνήσεις μου. Θυμάμαι τη θάλασσά της, τη μυρωδιά της…”.
Η Δάφνη Αλεξάνδρου γράφει ένα βιβλίο που ξεχειλίζει από νοσταλγία για την πόλη όπου γεννήθηκε, την άλλοτε κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια όπου κυριαρχούσε το ελληνικό στοιχείο, όπου έσμιγαν αρμονικά οι πολιτισμοί. Μια πόλη που οι περισσότεροι από μας γνωρίζουν μέσα από τα βιβλία, κι απ’ την εκεί αιώνια ζωντανή παρουσία του Κωνσταντίνου Καβάφη.
Το βιβλίο αυτό όμως δεν είναι μονάχα αυτοβιογραφικό, καθώς η συγγραφέας μελετά σε βάθος την ιστορία της αγαπημένης της πόλης και μας μιλά για όλα εκείνα τα γεγονότα που την οδήγησαν στην παρακμή. Μας μιλά για τη γενική δυσαρέσκεια και ξενοφοβία που προκλήθηκε από την - διαίρει και βασίλευε - πολιτική των άγγλων, για βασιλείς και πολιτικούς, για τη ζωή των απλών ανθρώπων και τους καθημερινούς τους αγώνες για επιβίωση. Κάνει ακόμη λόγο για τους θρύλους και τις δεισιδαιμονίες των ντόπιων, για τις υπερβολές των ξένων και για τις συνεχείς εξεγέρσεις που απειλούσαν κάθε τόσο να πνίξουν στο αίμα ολόκληρη την πόλη.
Το “Αντίο Αλεξάνδρεια” διαβάζεται σαν ιστορικό βιβλίο, αλλά και σαν μυθιστόρημα. Η συγγραφέας του, καλά κατατοπισμένη για το θέμα με το οποίο πραγματεύεται μας προσκαλεί σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στο χώρο και στην ιστορία, μας ανοίγει τις πύλες για να μπούμε - έστω νοητικά - στη μυθική πόλη, για να αφουγκραστούμε τους παλμούς της.
Από τις εκδόσεις Κέδρος.