Colm Toibin – Brooklyn

Τα κυρίαρχα στοιχεία στο Brooklyn θα έλεγα ότι είναι η νοσταλγία, ο φόβος για το άγνωστο, η μοναξιά και η μελαγχολία. Ωστόσο δεν πρόκειται για ένα βιβλίο ψυχοπλακωτικό, είναι απλά μια ιστορία για κάποιους συνηθισμένους ανθρώπους, που θέλοντας και μη έρχονται αντιμέτωποι με κάποιες μεγάλες προκλήσεις στη ζωή. Κάποιοι τα βγάζουν πέρα και κάποιοι όχι. Κάποιοι προσαρμόζονται και κάποιοι καταποντίζονται. Και κάποιοι απλά αδυνατούν να δουν τον κόσμο όπως είναι, προτιμούν να ζουν σ’ αυτόν που έχουν φτιάξει μέσα στο κεφάλι τους.
     Βασική πρωταγωνίστρια εδώ είναι μια νεαρή γυναίκα που ακούει στο όνομα Έλις Λέισι. Η Έλις ζει με τη μητέρα της και την αδελφή της Ρόουζ στο Έννισκορθι της Ιρλανδίας, ενώ οι τρεις μεγαλύτεροι αδελφοί της έχουν μετακομίσει στο Μπέρμιγχαμ στην Αγγλία αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Η Έλις δεν έχει μεγάλα σχέδια για το μέλλον: θέλει απλά να συνεχίσει να ζει εκεί, να τελειώσει τα μαθήματα λογιστικής που κάνει, να βρει μια καλή δουλειά και κάποιον για να αγαπήσει και από τον οποίο να αγαπηθεί. Οι καλύτερές της φίλες, Νάνσι και Ανέτ, ούτε κι αυτές ονειρεύονται πολύ. Πατούν γερά στη γη και το μόνο που φαίνεται να ζητούν απ’ τη ζωή είναι ένα καλό γαμπρό. Το μόνο που η Έλις είναι πολύ πιο ξύπνια από εκείνες. Έτσι πολύ σύντομα θα βρει μια καλή, πλην κακοπληρωμένη δουλειά, που θα ανοίξει στα μάτια της νέες προοπτικές. Προοπτικές που λόγω της μικρής της πόλης θα παραμείνουν περιορισμένες. Όλοι πιστεύουν ότι της αξίζει μια καλύτερη ζωή, με πρώτη και καλύτερη την αδελφή της, Ρόουζ. Και αυτή ακριβώς είναι που θα διευθετήσει, μέσω ενός γνωστού της ιερωμένου, τη μετάβασή της στην Αμερική και στο Μπρούκλιν.
     Η Έλις στην αρχή δεν βρίσκει και τόσο ελκυστική την ιδέα του ξενιτεμού. Ωστόσο ο ενθουσιασμός της Ρόουζ και η παρότρυνση των υπόλοιπων κοντινών της ανθρώπων θα της δώσει κουράγιο. Θα κινήσει λοιπόν για τη μεγάλη περιπέτεια. Κι από τη μια στιγμή στην άλλη, θα έλεγε κανείς -αλλά μετά από ένα κουραστικό ταξίδι- θα βρεθεί από ένα χωριό στη μέση του πουθενά σε μια μητρόπολη στο κέντρο του κόσμου.
     Με τη βοήθεια του Πάτερ Φλαντ θα βρει αμέσως στέγη και θα προσληφθεί σ’ ένα πολυκατάστημα. Η προσαρμογή της όμως κάθε άλλο παρά εύκολη θα αποδειχτεί καθώς συνεχώς νιώθει ότι κάτι της λείπει: «Τίποτα εδώ δεν αποτελούσε κομμάτι της. Όλα ήταν λάθος, άδεια, σκεφτόταν». Όσο πιο απασχολημένη είναι τόσο το καλύτερο γι’ αυτή, έτσι όταν θ’ αρχίσει να παίρνει την κάτω βόλτα, ο καλός παπάς θα επέμβει και πάλι. Θα μεσολαβήσει ώστε να συνεχίσει τις σπουδές της από εκεί όπου της άφησε, ενώ θα την παροτρύνει να αρχίσει να βοηθά και στις δραστηριότητες της ενορίας. Είναι στη διάρκεια ακριβώς κάποιας απ’ αυτές τις δραστηριότητες, ενός χορού, που θα γνωρίσει τον Τόνι, έναν αμερικανό ιταλικής καταγωγής, που σιγά σιγά αλλά σταθερά θα την προσελκύσει στον κόσμο του και τον οποίο αργά ή γρήγορα θα ερωτευτεί. Η Έλις χάρη σ’ αυτόν θα νιώσει επιτέλους ότι ανήκει. Ένα τραγικό γεγονός ωστόσο θα την οδηγήσει και πάλι, έστω και προσωρινά πίσω στην Ιρλανδία, και τότε είναι που η ζωή θα της βάλει πραγματικά τα δύσκολα. Και τότε είναι που θα νιώσει ότι δεν ξέρει στ’ αλήθεια να πει τι είναι το σωστό και ποιο το λάθος.
     Ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα, που αν και διαδραματίζεται κατά το μεγαλύτερό του μέρος στο Μπρούκλιν, ξεχειλίζει από τη γνωστή πια ιρλανδική μελαγχολία. Μια μελαγχολία όμως τόσο όμορφα μετουσιωμένη στο κείμενο, που κάνει τον αναγνώστη να την αντιμετωπίζει σχεδόν χαμογελώντας. Συστήνεται ανεπιφύλακτα.

Colm Toibin – The Heather Blazing

 
 Αγορά από το Book Depository

Αυτό το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν από δεκαοκτώ χρόνια, πολύ πριν δηλαδή γίνει διάσημος ο συγγραφέας του. Πρόκειται για την ιστορία ενός δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Ιρλανδία και της οικογένειάς του. Μια ιστορία νοσταλγική, απ’ αυτές στις οποίες διαπρέπουν κατ’ επανάληψη οι ιρλανδοί συγγραφείς.
Ο Ίμον Ρέντμοντ βρίσκεται πολύ κοντά στην αφυπηρέτηση. Έχει ξοδέψει τη ζωή του ολόκληρη υπερασπιζόμενος με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το νόμο και τα πιστεύω του. Τα πιστεύω που τον οδήγησαν από μια μικρή επαρχιακή πόλη στο Δουβλίνο και στη νομική σχολή, στο γραφείο της εισαγγελίας και στην έδρα του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η ζωή του ωστόσο, όπως και οι ζωές όλων άλλωστε, στα δύσκολα εκείνα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν. Έχασε τη μητέρα του σε πολύ μικρή ηλικία και μεγάλωσε με τη φροντίδα του δάσκαλου πατέρα του, τον οποίο κι αυτόν κάποτε θα χτυπούσε ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, που θα τον ταρακουνούσε. Τώρα, καθώς πλησιάζει προς το τέλος της καριέρας του κάνει μια νοητή αναδρομή στη ζωή του. Θυμάται με γλυκιά νοσταλγία κάποια από τα πιο συνταρακτικά γεγονότα της ζωής του -τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, το σχολείο, τα μπάνια στη θάλασσα και τις βόλτες στην παραλία, τις ενοχές για τα παιδικά του αμαρτήματα, την πολιτικοποίηση- και προσπαθεί να τα βγάλει πέρα με τους δαίμονές του. Κι η αλήθεια είναι ότι κουβαλά πολλούς.
Αν σκεφτεί κανείς το μέχρι το που έφτασε, η ζωή του θα φανεί ευλογημένη, αλλά δεν είναι. Ναι, πέτυχε επαγγελματικά. Ναι, γνώρισε τη γυναίκα της ζωής του και την παντρεύτηκε. Ναι, τα έχει φαινομενικά όλα. Αλλά και όλα του λείπουν. Ο Ίμον είναι μια βαθιά τυραννισμένη ψυχή, κυνηγημένη από τα φαντάσματα του παρελθόντος, ανήμπορη να προσαρμοστεί στις ανάγκες και τις απαιτήσεις του σήμερα. Ένας ξένος, σε μια γη που δεν του ανήκει. Πέρα από τη γυναίκα του κανείς δε μοιάζει να τον νοιάζεται και να τον καταλαβαίνει. Ωστόσο, κι αυτή η τελευταία ακόμη θα του πει ότι δεν ξέρει να ακούει. Του μιλά μα δεν την ακούει. Κανένα δεν ακούει πέρα από τις μέσα του φωνές. Αυτό το γεγονός είναι που τον οδηγεί και στην αποξένωση από τα παιδιά του, τα οποία είναι ότι ακριβώς δεν είναι εκείνος: ανοιχτόμυαλα, προοδευτικά, με μια ακατάλυτη αγάπη για τους ανθρώπους. Οι συγκρούσεις αναπόφευκτες, η οριστική ρήξη παραμονεύει. Τη σωτηρία, που τόσο πολύ χρειάζεται αλλά δεν ομολογεί, θα του τη δώσει και πάλι εκείνη η εξαιρετική ψυχή, η γυναίκα του, κι ας χρειαστεί να πληρώσει ένα ακριβό τίμημα για να την αποκτήσει.
Αυτό είναι ένα από εκείνα τα βιβλία που τα διαβάζει κανείς μονορούφι. Ο Τόιμπιν κάνει βαθιές βουτιές στην ιρλανδική ψυχή, μας περιγράφει υπέροχα τα τοπία της χώρας του, μας ανοίγει ένα παράθυρο σ’ ένα κόσμο συγγενικό και ξένο. Η γραφή του κυλάει αβίαστα κι η ιστορία του μοιάζει σαν παραμύθι – ένα παραμύθι πικρό και γλυκό, και όσο παίρνει ρεαλιστικό. Ένας συγγραφέας που αξίζει να διαβαστεί.