Christian Jacq – Ramses The Temple of a Million Years

 
Αγορά από το Book Depository

Με τα τρία πρώτα χρόνια στην εξουσία του Ραμσή του δεύτερου, γιου του Σέτι, ασχολείται σ’ αυτό το μυθιστόρημα ο αιγυπτιολόγος Κρίστιαν Ζακ.
Από τις σελίδες του βιβλίου παρελαύνει -εκτός από τους εβραίους, λίβυους, χιτίττες και άλλους- και πλήθος ηρώων από την ελληνική μυθολογία, τους οποίους, με εξαίρεση τον Όμηρο, κάθε παρά με το γάντι χειρίζεται ο συγγραφέας. Έτσι βάζει τον Μενέλαο, που έφτασε ακόμη μέχρι και την Αίγυπτο κυνηγώντας την Ελένη, να δολοπλοκεί για να εμποδίσει τον Ραμσή να αναρριχηθεί στην εξουσία, κάποιους έλληνες να δουλεύουν για τους εχθρούς του τελευταίου, ενώ και την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα μετά το τέλος του τρωικού πολέμου, την περιγράφει εξαιρετικά ζοφερή. Ωστόσο ο Όμηρος μοιάζει να αποτελεί τη μεγαλύτερή του αδυναμία, όπως και του νέου φαραώ άλλωστε, γι’ αυτό και του επιτρέπει να μιλά στον απόλυτο άρχοντα της γης σαν ίσος προς ίσο.
Στα της ιστορίας τώρα. Ο φαραώ Σέτι πεθαίνει και οι υπήκοοί του, σεβόμενοι τις επιθυμίες του ετοιμάζονται να αναδείξουν στην εξουσία τον δευτερότοκό του γιο, Ραμσή, και όχι τον πρωτότοκο Σαναάρ, όπως απαιτεί η παράδοση. Ο τελευταίος νιώθει την αδικία να τον πνίγει και από την πρώτη στιγμή αρχίζει να αναζητεί τρόπους για να βγάλει από τη μέση τον αδελφό του και ν’ αποκτήσει αυτό που δικαιωματικά του ανήκει. Ωστόσο, οι θεοί και οι μοίρες μοιάζουν να χαμογελούν μόνιμα στον Ραμσή με αποτέλεσμα όλες οι συνομωσίες να πέφτουν στο κενό και η εξουσία του νέου φαραώ να εδραιώνεται κάθε μέρα όλο και πιο πολύ. Σε μια χώρα όπου οι δολοπλοκίες αποτελούν τον κανόνα και όπου οι συμμαχίες αλλάζουν ανά πάσα στιγμή, ο Ραμσής έχοντας τη στήριξη κάποιων πιστών φίλων, της διορατικής του συζύγου Νεφερτάρι, αλλά και με βασικό όπλο το ένστικτό του θα κατορθώσει σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα να επιβάλει παντού την εξουσία του. Ωστόσο οι εχθροί του, που είναι πολλοί, και που ανάμεσά τους υπάρχουν και άτομα υπεράνω πάσης υποψίας, δεν εφησυχάζουν και εξακολουθούν να προσπαθούν με κάθε τρόπο να τον υπονομεύσουν.
Ο Ζακ με βασικό ατού την αστείρευτη πηγή των γνώσεών του για την αρχαία Αίγυπτο μας δίνει ένα βιβλίο πλούσιο σε εικόνες ενός κόσμου σχεδόν ξεχασμένου, μα ωστόσο πολύ ζωντανού. Μας μιλά με λεπτομέρειες για τα τελετουργικά της εποχής, για τις μεγάλες δυνάμεις της περιοχής και τα συμφέροντά τους, για τα μεγαλεπήβολα έργα που σε ελάχιστο χρονικό διάστημα ο νέος φαραώ, με τη βοήθεια του παιδικού του φίλου Μωυσή, κατάφερε να φέρει εις πέρας, για τις προκαταλήψεις των ανθρώπων και τη δύναμη της μαγείας.
Το τέλος της ιστορίας δε φτάνει ποτέ, μια κι ετούτος αποτελεί μόνο το δεύτερο από τους εφτά τόμους της σειράς με θέμα τον Ραμσή, αλλά το γεγονός αυτό δε στερεί τίποτα από την αναγνωστική απόλαυση. Ένα καλογραμμένο βιβλίο που διαβάζεται σαν ιστορικό μυθιστόρημα και σαν παραμύθι.

Christian Jacq – Master Hiram & King Solomon

 Master Hiram and King Solomon

Χαίρομαι που έδωσα μια νέα ευκαιρία στον Κρίστιαν Ζακ. Όσο κι αν απογοητεύτηκα από το Champollion the Egyptian, άλλο τόσο γοητεύτηκα απ’ αυτό το βιβλίο. Βλέπετε, το πρώτο ο Ζακ το έγραψε σχεδόν σαν γκρούπι, για κάποιον που θαύμαζε πολύ, με αποτέλεσμα κάπου να χάσει… τη μπάλα. Ωστόσο εδώ, αν και επίσης γράφει για δύο άτομα εμφανώς λατρεμένα, δεν ξεφεύγει από τα μονοπάτια της ιστορίας προσπαθώντας να τους αποθεώσει. Απλά μιλά για την κοινή τους πορεία, με τις όποιες υπερβολές, που σε σχέση με τις γραφές, κάθε άλλο παρά υπερβολές μοιάζουν.
Όλα αρχίζουν με το θάνατο του βασιλιά Δαυίδ και την άνοδο στο θρόνο του Σολομώντα. Το πρώτο μέλημα του νέου άρχοντα του Ισραήλ είναι η ειρήνη, αλλά και η δημιουργία ενός μεγαλοπρεπούς ναού, κέντρου της οικουμένης, που θα δώσει στο λαό του ένα σημείο αναφοράς και στην Κιβωτό των Εντολών ένα σπίτι. Έχοντάς τα λοιπόν αυτά κατά νου, προτείνει στον αιγύπτιο φαραώ Σιαμσούν να συνάψουν μια συνθήκη ειρήνης και καλής γειτονίας, η οποία σφραγίζεται με το γάμο του με την κόρη του τελευταίου. Ένα γάμο που θεωρείται ανίερος από τον κλήρο, αλλά που εξασφαλίζει μεγάλα πλεονεκτήματα στον Σολομώντα.
Έχοντας, λοιπόν, εξασφαλίσει την ειρήνη βάζει μπρος με τον επόμενο στόχο του, που δεν είναι άλλος από την ανέγερση του ναού. Πώς να τα καταφέρει όμως; Οι θησαυροί που αποθήκευσε ο πατέρας του γι’ αυτό τον σκοπό δεν είναι αρκετοί, ενώ στη γη του δεν υπάρχει αρχιτέκτονας ικανός να φέρει σε πέρας ένα τόσο μεγάλο έργο. Από το αδιέξοδό του έρχονται να τον βγάλουν οι σύμμαχοί του αιγύπτιοι, αλλά με δόλιο τρόπο: στέλνουν ένα δικό τους αρχιτέκτονα στη γειτονική του Ισραήλ, Τυρίνη, που με τη βοήθεια του άρχοντα της τελευταίας θα αναλάβει να φέρει σε πέρας το μεγάλο έργο, αλλά και να σταθεί αυτό για το οποίο τον προόρισαν οι άρχοντές του: ο τέλειος κατάσκοπος στην καρδιά του νέου κράτους. Αλλά και κάποιος που θα μεταδώσει στοιχεία από τον πολιτισμό της Αιγύπτου μέσα από την ανέγερση του ναού.
Γύρω από αυτούς τους δύο φαινομενικά αντίθετους, αλλά δυναμικούς και αποφασισμένους για όλα χαρακτήρες, στήνεται η ιστορία. Βασισμένος σε διάφορες πηγές ο συγγραφέας μας μιλά για τις μεγάλες προσπάθειες και θυσίες που απαιτήθηκαν για την ανέγερση του ναού, για τις δολοπλοκίες του κλήρου ώστε να αποτύχει, για την πολιτική και οικονομική κατάσταση των κρατών της εποχής, για μαγικά φαινόμενα και μυστικιστικές τελετές και πολλά άλλα.
Ωστόσο, δεν παραλείπει να επισημάνει ότι ο Σολομώντας και ο Χίραμ, ο αρχιτέκτονας, στο τέλος της ημέρας δεν ήταν κι αυτοί παρά άνθρωποι, κοινοί σχεδόν θνητοί, και σαν τέτοιοι έκαναν λάθη -λάθη κρίσης- τα οποία κάποτε θα καλούνταν να πληρώσουν ακριβά.
Σαν αστυνομικό διαβάζεται αυτό το μυθιστόρημα, σαν ένα ιστορικό θρίλερ, το οποίο σε καθηλώνει και σε μαγεύει ταυτόχρονα, που μιλά για τις προαιώνιες αδυναμίες των ανθρώπων: τη δίψα για ισχύ και πλούτο, τη ζήλεια, τη μοχθηρία, τους λειτουργούς του θεού που γίνονται όργανα του διαβόλου. Με ταξίδεψε όμορφα.

Christian Jacq – Champollion the Egyptian

Αγορά από το Book Depository

Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο ένα πράγμα μπορούμε να πούμε στα σίγουρα: Ο Κρίστιαν Ζακ δεν είναι Ουίλμπουρ Σμιθ. Αν και οι δύο ασχολήθηκαν εκτεταμένα με την Αίγυπτο και τον αρχαίο πολιτισμό της, ο δεύτερος είναι φτιαγμένος και φτασμένος μυθιστοριογράφος, ενώ ο πρώτος απλά μελετητής. Το θέμα δεν είναι να καταπιάνεσαι με μια ενδιαφέρουσα υπόθεση, αλλά το να φτιάχνεις, όταν και όποτε το απαιτούν οι περιστάσεις -όπως εδώ- ένα συναρπαστικό αφήγημα, κάτι που ο Ζακ, παρά το αβανταδόρικό του ήρωα δε φαίνεται να πολυκαταφέρνει. Είχα διαβάσει πριν από χρόνια ένα τόμο από την πενταλογία του για τον Ραμσή, αλλά δε θυμάμαι κατά πόσο μου άρεσε ή όχι. Για να μη θυμάμαι τίποτα όμως, μάλλον όχι.
Όπως και νάχει, διαβάζοντας το ανά χείρας μυθιστόρημα ο αναγνώστης, αν μη τι άλλο αποκτάει πάρα πολλές γνώσεις για την Αίγυπτο και τον αρχαίο πολιτισμό της. Ο ήρωας του, ο Σαμπολιόν, που υπήρξε πραγματικό πρόσωπο και σύμφωνα με τα λεγόμενα του συγγραφέα ο πρώτος αιγυπτιολόγος, ήταν ερωτευμένος με την αρχαία γη, κι όπως μας αφηγείται, σε πρώτο πρόσωπο, την ιστορία του κάπου αναφωνεί: «Η αρχαία Αίγυπτος είναι το αίμα μου. Είναι η καρδιά μου. Απαιτεί τα πάντα από μένα».
Έτσι ακριβώς είναι και για να την κατακτήσει, για να ανακαλύψει όλα της τα μυστικά και ν’ αποκρυπτογραφήσει την ιερογλυφική της γραφή, στις 24 Ιουλίου του 1828, σαλπάρει από τη Γαλλία με προορισμό τη μυθική γη, παρά τα εμπόδια που προσπαθούν να υψώσουν στο δρόμο του διάφοροι εχθροί.
Φτάνοντας εκεί θα έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με τη σκληρή σύγχρονη πραγματικότητα της χώρας των ονείρων του: άρχοντες αδιάφοροι και διεφθαρμένοι, που αφήνουν την κληρονομιά τους να καταστρέφεται ή που την ξεπουλούν όσο-όσο, αρχαιοκάπηλοι και λαθρέμποροι σε υψηλά αξιώματα, αγραμματοσύνη. Παρά την απογοήτευσή του, ωστόσο, δε θα το βάλει κάτω. Με τη συνοδεία των όχι και τόσο πιστών του συντρόφων θ’ αρχίσει να εξερευνά τις αναμνήσεις του χθες, να περπατά στα μονοπάτια των αρχαίων θεών, να στέκεται με θαυμασμό μπροστά στα έργα αυτών που τους λάτρεψαν. Ένας ιδεολόγος σ’ ένα κόσμο όπου το μόνα που έχουν αξία είναι η ισχύς και το χρήμα.
Ο συγγραφέας προσπαθώντας να κάνει συναρπαστική την αφήγηση ρίχνει κάθε τόσο μέσα στην ιστορία μια απόπειρα δολοφονίας του Σαμπολιόν, χωρίς να μπορεί να γίνει πειστικός. Όσο κι αν ο μύθος του στηρίζεται στην πραγματικότητα, ακόμη κι αν περιγράφει αληθή γεγονότα, δεν καταφέρνει μέσω της αφήγησης να τον απογειώσει, προκαλώντας στον αναγνώστη αμηχανία. Το θέμα δεν είναι τι προσπαθεί να πει ο ποιητής, αλλά τι δεν μπορεί να πει. Όταν σκεφτεί κανείς ότι σε ολόκληρη της διάρκεια του βιβλίου ο ήρωας επιδίδεται ουσιαστικά σ’ ένα αγώνα επιβίωσης, τότε είναι τουλάχιστον παράξενο το γεγονός ότι ο αναγνώστης δε μοιράζεται ούτε στιγμή την αγωνία του.
Ίσως να ακουστεί κάπως τραβηγμένο, αλλά εδώ πιότερο έχουμε ένα ταξιδιωτικό βιβλίο με γλαφυρές περιγραφές του τόπου, παρά ένα μυθιστόρημα. Ωστόσο, μια και έχω ήδη αγοράσει ένα ακόμη βιβλίο του Ζακ, το Master Hiram & King Solomon λέω να του δώσω μια δεύτερη ευκαιρία. Ίσως εκείνο που ψάχνω αρχίζοντας ένα ανάγνωσμα να το βρω εκεί.

Σημείωση: Κάπου αναφέρει ότι στην ύπαιθρο οι γυναίκες κυκλοφορούσαν ακάλυπτες. Ωστόσο, αν δεν κάνω λάθος, η «μόδα» της μπούρκας άρχισε στα τέλη και όχι στις αρχές του 19ου αιώνα.