Ian McEwan – On Chesil Beach

 
 Αγορά από το Book Depository

Το μικρό είναι ωραίο. Το μοναδικό βιβλίο του ΜακΓιούαν που διάβασα πριν από αυτό ήταν η φλύαρη «Εξιλέωση», όπου ο συγγραφέας έγραψε μερικές χιλιάδες λέξεις περισσότερες από όσες χρειαζότανε για να πει την ιστορία του. Τι κι αν πούλησε τρελά εκείνο το μυθιστόρημα, τι κι αν πήρε θερμές κριτικές, τι κι αν έγινε ταινία; Για μένα το πιο σημαντικό δεν είναι πόσες λέξεις χρησιμοποιείς για να πεις μια ιστορία, αλλά πώς τις χρησιμοποιείς. Ο Ντοστογιέφσκι έγραφε τούβλα, το ίδιο και ο Τολστόι, κι όμως τα βιβλία τους ποτέ δεν έκαναν κοιλιά, απλά επειδή ήταν μάστορες μοναδικοί. Ο ΜακΓιούαν δεν είναι σαν κι εκείνους αλλά, όπως και να το κάνουμε, είναι ένας καλός συγγραφέας, πράγμα που αποδεικνύει μ’ αυτή τη νουβέλα.
Τα γεγονότα της ιστορίας διαδραματίζονται στις αρχές της δεκαετίας του εξήντα στην Οξφόρδη και το Λονδίνο. Εκεί γνωρίζονται και ερωτεύονται ένας φοιτητής και επίδοξος συγγραφέας ιστορικών βιβλίων ο Έντουαρντ και μια νεαρή μουσικός η Φλόρενς. Ανάμεσά τους αναπτύσσεται σύντομα ένα έντονο ερωτικό συναίσθημα που θα τους αλλάξει συνταρακτικά τις ζωές, προς το καλύτερο και προς το χειρότερο. Προς το καλύτερο για κείνη, προς το χειρότερο για κείνον.
Όλα αρχίζουν και τελειώνουν με τον έρωτα. Ή μάλλον με την ερωτική επαφή. Αυτή που φοβούνται περισσότερο από καθετί άλλο οι δύο πρωταγωνιστές. Ο Έντουαρντ ποθεί τη Φλόρενς, υποφέρει που δεν μπορεί να κάνει έρωτα μαζί της. Η Φλόρενς δε φαίνεται να νιώθει κανενός είδους ερωτική έλξη, θέλει τον Έντουαρντ μοναχά για σύντροφο, για σύζυγο, τον χρειάζεται σαν κάποιον που πάντα θα τη στηρίζει και θα την αγαπά. Πώς θα μπορούσε να πετύχει ποτέ μια τέτοια σχέση; Τι θυσίες θα απαιτούνταν από τον έναν και από τον άλλο για να βρεθεί η χρυσή τομή; Πώς θα απέφευγαν την ένταση και τον αναπόφευκτο, κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες, χωρισμό; Ο ΜακΓιούαν, ταξιδεύοντας μπρος πίσω στο χρόνο, μιλά αναλυτικά αλλά λιτά, για τον ψυχισμό των ηρώων του, μας περιγράφει τους πιο ενδόμυχους φόβους τους, αναδεικνύει τα λάθη και τις εμμονές τους. Και το τέλος αποδεικνύεται η αρχή: η αρχή της πτώσης για τον ένα, για την άνοδο για την άλλη.
Το βιβλίο αυτό αποπνέει μια αθωότητα, αλλά δεν είναι κενό περιεχομένου, μοιάζει νοσταλγικό, αλλά έχει αποχρώσεις απ’ το σήμερα. Μας λέει ότι στον έρωτα δεν υπάρχει καμία σταθερά, ότι αυτός δεν έχει τα πάνω ή τα κάτω του, αλλά και τα δύο, την ίδια ώρα. Γι’ αυτό και είναι ωραίο. Μικρό και ωραίο, όπως ανέφερα και στην αρχή αυτής της παρουσίασης. Επειδή, κάποιες φορές, τα πολλά λόγια είναι όντως φτώχεια.

ΙΑΝ ΜΑΚ ΓΙΟΥΑΝ: Εξιλέωση

Πολλοί χαρακτήρισαν την “Εξιλέωση” σαν το καλύτερο μυθιστόρημα του Μακ Γιούαν. Αν είναι υπερβολικές ή όχι αυτές οι εκτιμήσεις δεν μπορούμε εμείς να το κρίνουμε, μια και δε διαβάσαμε όλα του τα έργα. Εκείνο που μπορούμε να πούμε με σιγουριά είναι ότι εδώ έχουμε ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα και τίποτα παραπάνω. Μια απλή ιστορία που φαίνεται να θέλει να μας πει πολλά, αλλά κάπου δεν τα καταφέρνει. Και τότε μας έρχονται στο μυαλό άλλες ιστορίες, παρόμοιες, ελλήνων συγγραφέων πολύ καλύτερα γραμμένες και περισσότερο ψαγμένες, που μαζεύουν σκόνες στα ράφια των βιβλιοπωλείων, και γεννιέται το ερώτημα: “Για να γράφει κανείς καλά και να πουλάει, πρέπει να είναι ξένος και επώνυμος, ή έστω μόνο επώνυμος;”.

“Τι μύγα τον τσίμπησε;” θα αναρωτιέστε. Ε, η μύγα του δίκιου βρε παιδιά! Αν έγραφε κάποιος άγνωστος έλληνας αυτό το βιβλίο δε θα έβρισκε εκδότη, αλλά επειδή το έγραψε ο κ. Μακ Γιούαν αμέσως μας το πλάσαραν σαν αριστούργημα. Αν είναι αυτό αριστούργημα τι να πει κανείς για τα βιβλία του Νίκου Θέμελη, του Παύλου Μάτεσι, της Σώτης Τριανταφύλλου; Αλήθεια, πέστε μου ένα ξένο συγγραφέα που να γράφει το ίδιο τρυφερά, ανθρώπινα, κοφτά και ρεαλιστικά με τη Σώτη!

Αλλά, ας ρίξουμε μια ματιά και στην “Εξιλέωση”. Κάπου στα 1935 ένα φαντασιόπληκτο κοριτσάκι, με το όνομα Βριώνη, σ’ ένα κτήμα στην αγγλική ύπαιθρο, βλέπει να συμβαίνουν μπρος στα μάτια του θάματα και πράματα, και σα σωστή και καθωσπρέπει δεσποινιδούλα τρέχει να τα προφτάσει στους μεγάλους, παραλλάζοντας λίγο τα γεγονότα, για να εισπράξει τα μπράβο τους. Μες στον ενθουσιασμό της όμως δεν μπορεί να προβλέψει τις συνέπειες που είναι ολέθριες για την οικογένεια, ανατρέποντας όλες τις ισορροπίες. Νέοι άνθρωποι πληγώνονται και διασύρονται, έρωτες πεθαίνουν προτού καλά καλά ανθίσουν, το ένα ψέμα οδηγεί στο άλλο, χαρίζοντας πόνο στους αθώους και χαρά στους ένοχους.

Τα χρόνια περνούν και αρχίζει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ο αθώος ένοχος αγαπημένος της αδελφής της, ο Ρόμπι, βρίσκεται στα χαρακώματα στη Γαλλία, η ίδια η αδελφή της, η Σεσίλια, είναι νοσοκόμα και φροντίζει τους τραυματίες που φτάνουν από το μέτωπο, ενώ και η Βριώνη εκπαιδεύεται για νοσοκόμα. Τότε είναι που ξυπνούν μέσα της οι τύψεις για το κακό που έκανε και νιώθει την ανάγκη να ζητήσει τη συγχώρεση απ’ αυτούς που πλήγωσε, την εξιλέωση. Θα της δοθεί, όμως, αυτή η άφεση αμαρτιών ή θα συνεχίσει να μεταφέρει για πάντα το σταυρό του μαρτυρίου της; Κι ο Ρόμπι, θα γυρίσει ζωντανός απ’ το μέτωπο; ή δε θα μπορέσει ποτέ να του εκφράσει τη συγγνώμη της;

Ένα μυθιστόρημα εποχής, με πλούσιες περιγραφές, ειδικά για την κατάσταση που επικρατούσε στα νοσοκομεία της Αγγλίας τον καιρό του πολέμου, το οποίο ωστόσο είναι τόσο… αγγλικό που κι αν λείψει απ’ τη βιβλιοθήκη σας, η απουσία του θα περάσει απαρατήρητη.

Κυκλοφορεί από τη Νεφέλη. Στις ίδιες εκδόσεις θα βρείτε τα μυθιστορήματα του Μακ Γιούαν “Άμστερνταμ” και “Έμμονη αγάπη”.