Showing posts with label Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες. Show all posts
Showing posts with label Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες. Show all posts

Thursday, April 7, 2011

Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες – Η μελαγχολία των λιονταριών

Όπως λέει και η μεταφράστρια του βιβλίου, Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη, που υπογράφει και το ενημερωτικό επίμετρο: ο Γκουτιέρες είναι ένας από εκείνους τους συγγραφείς που είτε αγαπάει είτε μισά κανείς. Εγώ τον αγαπώ. Για το χιούμορ του, για τον τρόπο γραφής του, για το γεγονός ότι πολλές φορές δε μοιάζει μοναχά να κλείνει το μάτι στον αναγνώστη, αλλά και να του βγάζει τη γλώσσα.
     «Η μελαγχολία των λιονταριών» είναι μια συλλογή με μικροϊστορίες ή ιστορίες μπονζάι, όπως τις αποκαλούν κάποιοι. Η μια είναι πιο σύντομη από την άλλη, ενώ κάποιες δεν ξεπερνούν τις τρεις γραμμές. «Μα», θα απορήσετε δικαιολογημένα, «είναι στ’ αλήθεια διηγήματα αυτά;» Η απάντηση είναι ότι, ναι είναι, από τη στιγμή που καταφέρνουν να πουν στον αναγνώστη αυτά που θέλει ο συγγραφέας τους.
     «Η αταξία είναι μια μεταμφίεση της τάξης» διαβάζουμε κάπου, και μέσα σ’ αυτήν ακριβώς την αταξία λειτουργεί τέλεια ο συγγραφέας, λέγοντάς μας ιστορίες παράξενες, που σχοινοβατούν ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία. Ιστορίες για μίμους που μικραίνουν στη διάρκεια μιας παράστασης, για ένα σοκολατένιο ποντίκι, το οποίο αρνείται να φάει ο γάτος αφού δεν του αρέσει η γεύση του, για ανθρώπους από πλαστικό, για καρχαρίες που τους σκοτώνουν τη μια μέρα αλλά εμφανίζονται και πάλι την επομένη, για τις μεγάλες στιγμές της ανθρωπότητας που δεν κρατάνε περισσότερο από μία στιγμή, για τη σοδειά από Πεδρίτο χωρίς την οποία δε θα μπορούσε να συνεχίσει να ζει ο συγγραφέας, ενώ μας εξηγεί και τους λόγους που οδηγούν κάποιον στο να αρχίσει να παραλογίζεται.
     Αυτό είναι ένα από εκείνα τα βιβλία που καταβροχθίζει κανείς σε μια καθισιά, τα χαίρεται με την ψυχή του, και στα οποία αργά ή γρήγορα επανέρχεται. Ο Γκουτιέρες πού και πού μοιάζει να παριστάνει τον τρελό, κάνει τον αναγνώστη να σκέφτεται: «Μα τι μας λέει ρε ο άνθρωπος;», αλλά μετά χαμογελά, κι αυτό είναι θαρρώ που έχει σημασία.
     Ανάμεσα σ’ αυτό το πλήθος των ιστοριών και αποκομμάτων ή στιγμιότυπων δε θα ήταν εύκολο να διαλέξουμε ένα κομμάτι, το οποίο θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε «το αγαπημένο μας». Απ’ τα μεγαλύτερα ωστόσο μάς άρεσε ιδιαίτερα «Ο άλλος Χούλιο», του οποίου το σενάριο είναι άκρως εξωφρενικό, αλλά κι αυτά που μιλάνε «Περί Αγγέλων». Τα μικρότερα έως μινιατούρες προσφέρουν πολύ περισσότερες επιλογές, αλλά δε διαθέτουν τίτλους, μια και μάλλον δεν τους χρειάζονται. Επιλέξαμε δύο, τα οποία σας μεταφέρουμε εδώ αυτούσια, απλά και μόνο επειδή… Καλύτερα να τα αφήσουμε να μιλήσουν από μόνα τους:

«Ένας σιαμαίος ακολουθεί τον αδερφό του στο δάσος, αλλά μπερδεύονται παίζοντας ανάμεσα στα δέντρα και μετά κανείς δεν ξέρει ποιος πήγαινε μπροστά για να δείχνει τον δρόμο. Τώρα φοβούνται ότι θα χαθούν. Και έχει αρχίσει ήδη να νυχτώνει».

«Ο αφρός των κυμάτων πάνω στα βράχια, το νερό χλιαρό και γαλάζιο, ο αφρός των βράχων πάνω στα κύματα, το νερό που βράζει, ένας δεινόσαυρος στον ορίζοντα».

     Μια ακόμη μικρή ιστορία που ξεχωρίσαμε, για τα χαμόγελα που χαρίζει, είναι η «Ώρα για τσάι», την οποία όμως θα σας αφήσουμε να απολαύσετε διαβάζοντας το βιβλίο.
     «Η μελαγχολία των λιονταριών» είναι μια συλλογή διηγημάτων που κάθε άλλο παρά μελαγχολία προκαλεί. Καλογραμμένη, με κοφτή, άμεση γλώσσα, γεμίζει το μυαλό μας με εικόνες από ένα κόσμο αλλιώτικο, πολύχρωμο και σκοτεινό την ίδια ώρα. Η μετάφραση, πιστή στο συγγραφικό όραμα, μοιάζει να χορεύει κι αυτή στους τροπικούς ρυθμούς του Γκουτιέρες.

Monday, February 15, 2010

Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες: «Δε θέλω να γράφω βλακείες για χαζούς αναγνώστες»

Συνέντευξη στον Λάκη Φουρουκλά

Ο Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες είναι το πιο «καυτό» ίσως όνομα της σύγχρονης κουβανικής λογοτεχνίας. Γράφοντας απλά και με πολύ άμεσο τρόπο ζωγραφίζει τη σύγχρονη κουβανική πραγματικότητα, περιγράφοντας με συχνά ωμή γλώσσα πράγματα και καταστάσεις, που ίσως σοκάρουν τον αδαή δυτικό αναγνώστη.
Η Αβάνα είναι ο τόπος όπου συνήθως κόβουν βόλτες, συναντιούνται και χάνονται οι ήρωές του, μια πόλη όπως όλες τις άλλες της Λατινικής Αμερικής, αλλά και διαφορετική, μια πόλη σκληρή και πολύχρωμη, γεμάτη μουσικές και σιωπές, ερωτική κι απελπισμένη, που παρά τις όποιες δυσκολίες παραμένει ζωντανή, ακροβατώντας στο σκοινί που ενώνει το σήμερα με το χθες.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί ο συγγραφέας μας μιλά -με τη βοήθεια της μεταφράστριας των βιβλίων του στην Ελλάδα, Κλεοπάτρας Ελαιοτριβιάρη- για την πόλη του και τους ανθρώπους της, για το σεξ, τα βιβλία και την ευτυχία.

Είναι η Αβάνα η απόλυτη «πόλης της αμαρτίας» που περιγράφετε στα βιβλία σας;

Η Αβάνα, όπως κάθε πόλη, έχει πολλές διαφορετικές περιοχές και γειτονιές. Κάποιες πιο έντονες από άλλες. Κάποιες πιο διαβολικές κι άλλες πιο ήρεμες. Εγώ ζω σε ένα πιο «καυτό» κομμάτι της πόλης, γι' αυτό και γράφω με τον τρόπο που γράφω, δεν ξέρω πώς να γράψω πιο «light».


Θα μπορούσαν στ’ αλήθεια να υπάρχουν ήρωες όπως ο Ρέι στον «Βασιλιά της Αβάνας;»

Ναι, φυσικά, όχι μόνο στην Αβάνα, αλλά και στην Πόλη του Μεξικού, στο Σάο Πάολο κ.λπ. Σε οποιαδήποτε μεγαλούπολη υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ζουν στο δρόμο και μοιάζουν πολύ στον Ρέι της Αβάνας.

Αυτά που περιγράφετε συμβαίνουν μόνο στην Κούβα ή και στην υπόλοιπη Λατινική Αμερική; Ποιες οι ομοιότητες και ποιες οι διαφορές;

Συμβαίνουν σε όλη τη Λατινική Αμερική, σε οποιαδήποτε φτωχή χώρα όπου υπάρχει έντονη ανάμειξη με μαύρο πληθυσμό από την Αφρική. Στις περιοχές όπου η μείξη έγινε με τους ιθαγενείς πληθυσμούς, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά.

Μέσα από τα γραπτά σας η Αβάνα αναδύεται σα μια βρόμικη αλλά αισθησιακή γυναίκα. Εσείς πώς στ’ αλήθεια τη βλέπετε;

Μια καλή περιγραφή θα μπορούσε να είναι αυτή: μια γυναίκα βρόμικη, φωνακλού, ανήθικη, πουτάνα, τρελάρα, μεθυσμένη, αλλά αισθησιακή.

Τελικά είναι το σεξ αυτό που βοηθά τους ανθρώπους, όταν τα βρίσκουν μπαστούνι, να επιβιώσουν;

Ναι, ο άνθρωπος μετατρέπεται σε απλό ζώο: φαγητό, ποτό, πολύ σεξ και τίποτα περισσότερο. Και με τον τρόπο αυτό καταφέρνει να επιβιώσει μέχρι να περάσει η καταιγίδα.

Παίζει η μαγεία τόσο μεγάλο ρόλο στις ζωές των κουβανών όσο αφήνετε να εννοηθεί;

Αυτό που εσείς ονομάζετε μαγεία είναι στην πραγματικότητα μια "αφροκουβανέζικη" θρησκεία, όπως συμβαίνει και στη Βραζιλία, το Πουέρτο Ρίκο, τον Άγιο Δομήνικο κ.λπ. Ναι, είναι θεμελιώδες κομμάτι της ζωής.

Γράφετε για να προκαλέσετε ή απλά γράφετε προκλητικά; Ή, μήπως, δε θέλετε να γράψετε διαφορετικά;

Ναι, μου αρέσει να προκαλώ, να ενοχλώ, να φέρνω τον αναγνώστη αντιμέτωπο με τη σκοτεινή, τη βρόμικη, τη δυσάρεστη πλευρά των ηρώων μου. Δεν θέλω να γράφω σαχλαμάρες και βλακείες για να βγάζω χρήματα απευθυνόμενος σε χαζούς αναγνώστες. Οι αναγνώστες μου πρέπει να είναι έξυπνοι και απροκατάληπτοι, ανοιχτόμυαλοι. Αλλιώς, ας πάνε να διαβάσουν Stephen King.

Αν σας ρωτούσαν ποιο είναι το καλύτερό σας βιβλίο τι θα απαντούσατε και γιατί;

Ίσως η Βρόμικη τριλογία της Αβάνας, είναι ένα βιβλίο θεότρελο, το έγραψα μεθυσμένος και ορισμένοι ηλίθιοι εκδότες περίμεναν το δεύτερο μέρος. Δεν καταλαβαίνουν τίποτα. Το μόνο που θέλουν είναι να βγάλουν λεφτά.

Ποιοι είναι οι συγγραφείς με τους οποίους νιώθετε να επικοινωνείτε «ψυχικά»; Ίσως με τον σκοτεινό Κάφκα; Με ποιους άλλους;

Κάφκα, Κορτάσαρ και οι αμερικανοί Τρούμαν Καπότε, Χέμινγουεη, Άντερσον, Γκρέις Πέιλεϊ κ.λπ.

Ποια είναι για σας τα καλύτερα βιβλία που γράφτηκαν ποτέ; Ή, αν προτιμάτε, ποια βιβλία σας επηρέασαν;

Το Πρόγευμα στο Τίφανυς του Τρούμαν Καπότε, τα διηγήματα του Χέμινγουεη, τα διηγήματα του Τσέχοφ.

Πώς βλέπετε τις πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή σας με την άνοδο των αριστερών ηγετών στη νότιο Αμερική και την εκλογή του Ομπάμα στις ΗΠΑ;

Κανένα σχόλιο.

Έχετε ανακαλύψει το μυστικό της ευτυχίας; Της δυστυχίας;

Η ευτυχία βρίσκεται στη διαδρομή. Δεν τη φτάνεις ποτέ επειδή δεν υπάρχει κάπου μια μεγάλη πηγή ευτυχίας. Υπάρχουν μόνο στιγμές. Και το ίδιο ισχύει και για τη δυστυχία.

Ποιο θα μπορούσε να είναι το μότο της ζωής σας;

Κόψε τις κόντρες. Παίξε το παιχνίδι.

Δημοσιεύθηκε το Σάββατο 13 Φεβρουαρίου στην κυπριακή εφημερίδα "Αλήθεια"

Sunday, July 26, 2009

Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες – Ο βασιλιάς της Αβάνας

Πολλοί κριτικοί, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, επιμένουν να συγκρίνουν τον Γκουτιέρες ξανά και ξανά με τον Μπουκόφκσι, και ίσως και να μην έχουν κι άδικο που το κάνουν αυτό. Θα ήθελα ωστόσο να επισημάνω ότι ο πρώτος είναι πολύ καλύτερος συγγραφέας από το δεύτερο.
Κάθε φορά που διαβάζω ένα βιβλίο από τον ιδιόρρυθμο αυτό συγγραφέα ταξιδεύω νοητικά στην Κούβα, θυμάμαι τις εικόνες που αντίκρισα στις παλιές γειτονιές της Αβάνας, τον υπόγειο ερωτισμό που διατρέχει την πόλη ολάκερη. Έχοντας αυτές τις εικόνες εντυπωμένες στο μυαλό δε μου προκαλούν και τόση έκπληξη αυτά που περιγράφει ο Γκουτιέρες, αλλά θα έλεγα ψέματα αν υποστήριζα ότι δε με ταράζει ο τρόπος που λέει αυτά που λέει, οι ωμές περιγραφές του.
Το σεξ είναι στο αίμα των κουβανών, μοιάζει να θέλει να μας πει ο συγγραφέας, γι’ αυτό και είναι το κυρίαρχο στοιχείο σ’ ολόκληρη τη διάρκεια της αφήγησης, την οποία διαποτίζει επίσης με μικρές δόσεις βίας και μαγείας. Τα κορμιά, αυτά τιμά με τη γραφίδα του. Κορμιά νεανικά και γέρικα, βρώμικα και άσπιλα, ερωτικά και αποκρουστικά. Κορμιά που διψάνε για τον έρωτα, για την επαφή, που συναντιούνται περιστασιακά, στις σκάλες ενός παλιού κτηρίου και στις ταράτσες, σε πάρκα, σε παράγκες και παραλίες, ακόμη και πάνω από τη θάλασσα στην παραλιακή λεωφόρο Μαλεκόν στην Αβάνα.
Ο Ρέι, αυτός που φέρει το παρατσούκλι «Ο βασιλιάς της Αβάνας», δεν είναι παρά ένας αλητάκος που θα χρησιμοποιήσει το σεξ για να επιβιώσει σε καιρούς δύσκολους, σε μια πόλη ταυτόχρονα γενναιόδωρη και αφιλόξενη, φτωχή, μα που παραδόξως έχει πολλά να του προσφέρει.
Όλα αρχίζουν με τη σύλληψή του για δυο εγκλήματα που δεν διέπραξε: τις δολοφονίες της μάνας και του αδελφού του. Η φυλακή θα γίνει το σχολείο του. Θα του μάθει τα της ζωής, θα τον διδάξει πώς να επιβιώνει. Έτσι, όταν επιτέλους θα το σκάσει, θα είναι όσο χρειάζεται σκληρός για να τα φέρει βόλτα. Στη αρχή τα βήματά του θα είναι διστακτικά, φοβισμένα, αλλά όσο περνά ο καιρός τόσο και θα ξεθαρρεύει. Κι η τύχη θα είναι τις περισσότερες φορές με το μέρος του αφού θα στέλνει συχνά-πυκνά στο δρόμο του ανθρώπους πρόθυμους να τον βοηθήσουν, με το αζημίωτο φυσικά. Έτσι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα συνδεθεί με πόρνες, τραβεστί, μικροεγκληματίες, ακόμη και με γριές μάντισσες. Η κάθε μέρα που περνά μοιάζει να είναι μια καινούρια περιπέτεια για τον Ρέι, ακόμη κι αν δε συμβαίνει τίποτα. Ακόμη κι αν απλά κοιμάται και ξυπνά με ένα άδειο στομάχι, δίχως δεκάρα στην τσέπη.
Τα συναισθήματα δεν μοιάζουν να παίζουν κανένα απολύτως ρόλο στη ζωή του ιδιότυπου αυτού ήρωα, το μέσα του φαντάζει νεκρό. Τα μόνα πράγματα που έχουν σημασία για κείνον είναι το να παραμένει ζωντανός, να τρώει, να πίνει, να χαίρεται του κορμιού όλες τις ηδονές. Αυτός, σε μια χώρα που πεινά, δε μοιάζει να υπολογίζει καν τα λεφτά. Τα αντιμετωπίζει σαν ένα αναγκαίο κακό. Έτσι όταν τα αποκτά τα σκορπίζει μεμιάς, τα ξοδεύει για τις χαρές της μέρας, ενώ όταν δεν τα έχει δεν τα πολυσκέφτεται, εκτός κι αν του τα θυμίζει το άδειο του στομάχι.
Το βιβλίο αυτό είναι σκληρό κι ερωτικό, στεγνό και πολύχρωμο. Δεν προσφέρεται για ανάγνωση απ’ τον καθένα. Είναι ωστόσο ένα βιβλίο καλογραμμένο, σε ρέουσα μετάφραση από την Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη, που μας ταξιδεύει με τον τρόπο του σε τόπους εξωτικούς και φαινομενικά άπιαστους, που μας μιλά για ζωές πολύ διαφορετικές απ’ τις δικές μας: πιο φτωχές, πιο όμορφες, πιο σκληρές, πιο ουσιαστικές, γεμάτες πόνο και ερωτική ευδαιμονία.
Ο Γκουτιέρες κατέχει πολύ καλά τα θέματά του, και σαν εξαιρετικός ανατόμος της σύγχρονης κουβανικής κοινωνίας που είναι, μας χαρίζει ένα έργο που ξεχειλίζει από ωμό ρεαλισμό. Ευανάγνωστο, αλλά όχι ευκολοχώνευτο.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.